लाटीकोइली नमूना बनाउन सुझाव

दिपक बुढा

सुर्खेत, २४ साउन ।
लाटीकोइली गाउँ विकास समितिलाई जिल्लाकै नमूना बनाउन एक कार्यक्रमका सहभागिहरुले सुझाव दिएका छन् । साधन, स्रोत र जिल्लाको पहुँचमा रहेको गाविस भएकाले यसलाई नमूना बनाउन सबै पक्षले सहयोग गर्नुपर्ने बताईएको छ । लाटीकोइली गाविसद्धारा आयोजित गत आर्थिक बर्षको बार्षिक प्रगति समिक्षा एवंम् सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रमका सहभागिहरुले उक्त सुझाव दिएका हुन् ।
जिल्लाकै महत्वपूर्ण पर्यटकिय क्षेत्रहरु लाटीकोइली गाविस भित्रै पर्ने भएकाले त्यसको संरक्षण, प्रचार प्रसारका साथै गाविसको दिर्घकालिन तथा अल्पकालिन नीति, कार्यक्रम तयार गरी गाविसलाई नमूना बनाउन सुझाव दिईएको हो ।
सोही अवसरमा बोल्दै निवर्तमान गाविस अध्यक्ष अमृत वि.सी.ले गाविस भित्र योजना बनाउँदा, विकास निर्माण गर्दा सबै राजनीतिक दल, नागरिक समाज, लक्षित वर्गसंग छलफल, समन्वय गरी निर्माण र कार्यान्वयन गर्नुपर्ने बताए । उनले भने ‘नगरउन्मुख गाविस भएकाले गाविस सचिवको अगुवाईमा स्थानीयबासीन्दा, राजनीतिक दल, नागरिक समाजको सहयोगमा नमूना गाविस निर्माण गर्नुपर्छ ।’
गाउँ विकास समितिलाई अनिवार्य तथा निःशुल्क शिक्षा प्रदायक घोषणा गरिएको भएपनि गाउँ विकास समितिले प्रोत्साहनमुलक कार्यक्रमहरु ल्याउनुपर्ने सुझाव दिईएको थियो । उपभोक्ता समिति गठन गर्दा सार्वजनिक रुपमा सूचना जारी गर्नुपर्ने, प्रत्येक आयोजनाको छुट्टा छुट्टै सार्वजनिक लेखापरिक्षण गर्नुपर्ने, विकास निर्माणको प्राथमिकता निर्धारण गर्नुपर्ने, काँक्रेविहार संरक्षित वनको संरक्षणका लागि विशेष कार्यक्रम ल्याउनुपर्ने सुझाव दिईएको थियो ।
त्यसैगरी लक्षित वर्ग कार्यक्रमलाई प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने, गाविसलाई खुल्ला दिसामुक्त घोषणा गर्न परिचय पत्र वितरणमा कडाई गर्नुपर्ने, कर्मचारी नियुक्ति गर्दा सार्वजनिक सूचना जारी गर्नुपर्ने लगायतका सुझावहरु दिईएको थियो ।
सोही अवसरमा गाविस सचिव एवंम् शाखा अधिकृत नवराज थापाले गत आर्थिक बर्षमा गाविसको कुल ६७ लाख ९४ हजार ६ सय १२ रुपैयाँ बरावरको आय—व्यय विवरण, विकास निर्माण आयोजना, खर्च विवरण, प्रगति विवरण प्रस्तुत गरेका थिए । अनुदान, स्थानीय राजश्व, थप अनुदान, बाह्य संघ संस्थाबाट प्राप्त अनुदान कार्यक्रमका बारेमा जानकारी गराईएको थियो ।
एक घर एक चर्पी निर्माण अभियानका लागि क्षेत्रीय अनुगमन तथा सुपरिवेक्षण कार्यालय, झुप्रा बृहद खानेपानी तथा सरसफाई उपभोक्ता संस्थाले शौचालयको पिन खरिद गर्न दिएको सहयोग र गाविसको रकममा डुव्लिकेशन भएको सहभागिले गुनासो गरेका थिए । त्यसैगरी बाटो ग्राभिलमा वितरण गरिएको रकममा उपभोक्ता समितिहरुले काम सम्पन्न नगरी अनियमितता गरेकाले लक्ष्य अनुसार काम सम्पन्न गर्नुपर्ने सुझाव दिएका थिए ।
तीनकुने—भेरीपुल सडक निर्माण गर्न गठन गरिएको उपभोक्ता समिति गाविस सचिवले कसैसंग समन्वय नगरी आफुखुसी गरेको सहभागिको आक्रोश थियो । त्यसैगरी आर्थिक बर्ष २०६६÷०६७ मा कोपिला मावि पर्सेनीलाई उच्च मावि स्थापना गर्न दिईएको ३ लाख ३६ हजार रकममा प्रधानाध्यापकले अनियमितता गरेको सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रमका सहभागिले बताएका थिए ।
गाविस सचिव नवराज थापाको सभापतित्व एवंम् जिल्ला विकास समितिका प्रतिनीधि श्यामदास श्रेष्ठको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न कार्यक्रममा निवर्तमान गाविस अध्यक्ष अमृत वि.सी., जनसेवा उच्च मावि घुस्राका विव्यस अध्यक्ष गणेश वली, एकीकृत नेकपा माओवादीका तारा आचार्य, नेपाली काँग्रेसका प्रेमबहादुर शाही, नेकपा एमालेका नन्दलाल शर्मा सहितका व्यक्तिहरुले आ—आफ्नो धारणा राखेका थिए । कार्यक्रमको सहजिकरण पत्रकार दिपक बुढाले गरेका थिए ।

प्रध्यानाध्यापकको तलब बर्षमा २८ हजार

खेमराज वली
सुर्खेत,२४ साउन ।

विकासका दृष्टिले होस या अन्य कुनै सेवा सुविधाका दृष्टिले हो सुर्खेतको पश्चिम क्षेत्र पछाडि परेको गुनासो छ पश्चिमा सुर्खेतका जनताहरुको । पश्चिम क्षेत्रमा शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, विद्युत, सञ्चार लगायतका सबै विकासका पूर्वाधारका क्षेत्रमा अभावै अभाव छ ।
यस्तै समस्यासंगै अगाडि बढेको छ सुर्खेत हरिहरपूर १ काफगैराको भैरब प्राथमिक विद्यालय । बिक्रम सम्बत् २०५७ मा स्थापना भएको यस विद्यालयमा हालसम्ममा पनि दरबन्दिवाला शिक्षक छैनन् । नत विद्यालयको भौतिक अवस्था नै सुधार भएको छ नत शिक्षकको दरबन्दिनै छ । बिचका बिचका  बिभिन्न समयमा बन्द समेत हुँदै आएको उक्त विद्यालयका प्रध्यानाध्यापक राजकुमार भण्डारी पिसिएफको तलव खाएर विद्यालयमा काम गरिरहेको बताउँछन् ।
आफु मात्रै विद्यालयको शिक्षक भएको र आफुले एक बर्षको तलब २८ हजार छ सय लिएको बताए । उनले गत बर्षको मंसिरदेखि विद्यालयमा अध्यापन गरेको उक्त रकम लिएका हुन् । विद्यालयका परिचर दुर्गा भण्डारीको तलब  भने बर्षमा ४२ हजार एक सय ११ रहेको उनले बताए ।
विद्यालयमा सबै अभाव भएको भन्दै उनले अभावकै कारण विद्यालय सञ्चालन गर्न नसकेर बिचबिचमा बन्द हुनुका साथै शिक्षक फेरिरहने बताए । भण्डारिले भने ‘न त अध्यापनबाट आएको तलबले नै केही गर्न सकिन्छ यसरी बिद्यालयमै समय दिन सक्दिन म पनि अब यसको विकल्प खाज्दै छु’ यस भन्दा अघि २०६८ मा निर्मला भारतीले विद्यालयमा अध्यापन गर्न छोडेपछि भण्डारीले विद्यालयमा अध्यापन गर्दै आएका छन् ।
विद्यार्थी बसेर सहज तरिकाले पढ्नका लागि गतिलो भवन थिएन् तर गत आर्थिक बर्षमा मात्रै गाविसको ८० हजार सहयोगमा दुई कोठे भवन निर्माण गरिएको छ । विद्यालयका प्रशासनिक कामहरु सञ्चालन गर्नका लागि कुनै निश्चित स्थान समेत छैन् । विद्यालय सञ्चालनका लागि आवश्यक कागजातहरु समेत एउटा बाकसमा राखेर विद्यार्थी पढ्ने कोठामै राख्ने गरिएको बताइएको छ ।
शिक्षक भण्डारीले भने ‘विद्यालयको कार्यालय समेत बाकसमै छ, नयाँ बनाएको भवनमा विद्यार्थी बस्छन त्यही कोठाको एकातर्फ विद्यालय प्रशासकिय कार्यका लागि आवश्यक कागजात भएको बाकस राखिएको छ ।’
विद्यालयलाई हाल भने बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज मध्यबर्ती क्षेत्रले १५ हजार सहयोग गरेको छ । यही रकमले अहिले भने एउटा दराज र चार वटा रवटका कुर्ची किनिएको छ । यी सामानहरु पनि राख्ने उचित ठाउँ नभएको शिक्षक राजकुमारले बताएका छन् । नयाँ बनाएको भवनको पनि रकम अभावका कारण झ्याल, ढोका बनाउन नसकेको बिद्यालयले बताएको छ ।
यस्ता समस्या सुर्खेतका हरिहरपूरमा मात्रै नभई कुनाथरीका बिभिन्न विद्यालयमा पनि देखिएको छ । कुनाथरीको भट्टेघारीको बिद्यालय, कुनाथरी—९ कै कुमीकोटमा रहेको निमाविमा पनि यस्तै समस्या छन् । यस्तै बिभिन्न समस्या परेकोले पश्चिम क्षेत्रका केही बिद्यालयले भने आफै आर्थिक स्रोत जुटाउने प्रयास पनि गरेका छन् ।
उक्त तीन कक्षा सम्म पढाई हुने विद्यालयमा हाल ३० जना बिद्यार्थी भएको र परिचर र आफुले पढाइरहेको भण्डारीले बताएका छन् । ‘यो बिद्यालय बन्द भए पछि यहाँका बिद्यार्थीहरुलाई अझै समस्या हुन्छ यहाँबाट नजिकैको बिद्यालय जानका लागि करिब साढे एक घण्टा लाग्छ ।’ उनले भने ‘बिद्यार्थीलाई नजिकैको बसन्त प्राथमिक बिद्यालयमा जान पनि बिचमा खोलाहरु पर्छन् बाटो पनि निकै अप्ठेरो छ ।’
यता जिल्ला शिक्षा कार्यालय सुर्खेतले भने यस्ता विद्यालयहरु जिल्लामा दर्जनौको संख्यामा रहेकोले बिद्यालय भएकै समुदायले बिद्यालयलाई सहयोग गर्नुपर्ने बताएको छ । जिल्ला शिक्षा अधिकारी रामप्रसाद उपाध्यायले समुदायलेनै बिद्यालय सञ्चालन गर्छु भन्ने प्रतिबद्धता गरेर निवेदन दिएपछि अनुमति दिईने र पछि समस्या आउने गरेको बताएका छन् । पिसिएफको रुपमा दिइने रकम हाल घटेर १९ हजारमा आएको छ ।

विद्यालयको सरसफाई अवस्था चिन्ताजनक

दिपक बुढा

सुर्खेत, असार ।
सरकारी विद्यालयहरुमा शिक्षक र विद्यार्थीले प्रयोग गर्ने छुट्टा छट्टै शौचालय हुने गरेका छन् । शिक्षक स्टाफले प्रयोग गर्ने शौचालयमा ताला लगाईएको हुन्छ भने विद्यार्थीले प्रयोग गर्ने शौचालयको अवस्था चिन्ताजनक हुनेगरेका छन् । विद्यार्थीले प्रयोग गर्ने शौचालय प्रदुषित हुने गरेको जनाईएको छ ।
यस अघि विद्यालयमा स्वास्थ्य, सरसफाईको अवस्थाको अनुगमन गरिएको थियो । क्षेत्रीय अनुगमन तथा सुपरिवेक्षण कार्यालय सुर्खेतको अगुवाईमा जिल्लाका विभिन्न विद्यालयको स्थलगत अनुगमन गरिएको हो । अनुगमनका क्रममा विद्यार्थीले प्रयोग गर्ने शौचालयको अवस्था चिन्ताजनक रहेको कार्यालयले जनाएको छ ।
मेहलकुना, मैनतडा, साटाखानी, लाटीकोइली र उत्तरगंगा गाविसका विभिन्न विद्यालयमा पुगि सर्वपक्षिय टोलीले विद्यालयको सरसफाई अवस्थाका बारेमा अनुगमन सहित अध्ययन गरेको थियो । अनुगमनका क्रममा विद्यालयका शौचालय प्रदुर्षित, प्रयोग विहिन, जिर्ण रहेको जनाईएको छ ।
‘विद्यार्थी अनुपातमा शौचालय छैनन् । भएका शौचालय पनि प्रयोग भएका छैनन् । मर्मत सम्भारको अभाव छ ।’ क्षेत्रीय अनुगमन कार्यालय प्रमुख सुरेश महाजुले भने ‘विद्यार्थीको अगुवाईमा पूर्ण सरसफाई कार्यक्रमको प्रभावकारीताको अध्ययन गर्न स्थलगत अवलोकन गरिएको थियो ।’
शिक्षकले प्रयोग गर्ने शौचालय फरक हुने गरेको हुँदा शिक्षकको शौचालय मात्रै नियमित प्रयोग भएका तर अन्य शौचालयको अवस्था भने चिन्ताजनक रहेको जनाईएको छ । जिल्ला शिक्षा, जिल्ला विकास समिति, सम्बन्धित गाउँ विकास समिति, विभिन्न गैरसरकारी संघ संस्था, पत्रकारको संयुक्त सहभागितामा अनुगमन गरिएको थियो ।
गाविसको खुल्ला दिसामुक्त घोषणालाई सहयोग पु¥याउन विद्यार्थीहरुको महत्वपूर्ण भूमिका हुने भएकाले सबैले विद्यार्थी परिचालन आवश्यक रहेको बताएका छन् । दुई सय सामुदायिक विद्यालय शौचालय बिहीन सरकारले विद्यालयमा शौचालय निर्माणको लागि वर्षेनी ठूलो रकम खर्च गरे पनि सुर्खेतका थुप्रै विद्यालयहरु शौचालयविहीन अवस्थामा रहेका तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ । जिल्लाका करिब दुई सय सामुदायिक विद्यालयहरु अहिले पनि शौचालयबिहीन रहेका अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था वाटर एडको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।
खानेपानी तथा सरसफाई उपभोक्ता महासंघ जिल्ला शाखा सुर्खेतले प्रस्तुत गरेको तथ्याङ्कमा उक्त कुरा उल्लेख गरिएको छ । तथ्यांकअनुसार सुर्खेतका पाँच सय २२ सामुदायिक विद्यालयहरुमध्ये तीन सय ३० मा मात्र शौचालय सुविधा रहेको छ भने बाँकी स्कुलका विद्यार्थी र शिक्षकहरु अहिले पनि खुला दिशापिशाव गर्नेगरेका छन् ।
शौचालय भएका विद्यालयहरुमध्ये छात्राशुलभ शौचालयको संख्या अत्यन्त कम छ । जिल्लाभरका विद्यालयहरुमा दुई सय ५१ वटा यस्ता शौचालय छन् । समग्रमा एक शौचालय बराबर एक सय २६ विद्यार्थीको अनुपात रहेको जनाइएको छ । सबै विद्यालयमा शौचालय त निर्माण भएका छैनन् । निर्माण भएका शौचालय पनि  दुर्गन्धीत हुने गरेका छन् । विद्यालयका शौचालयहरु दुर्गन्धित हुँदा विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तरमा समेत असर पर्ने भएकाले जिल्ला व्यापी रुपमा विद्यालय सरसफाई अभियान चलाउनुपर्ने उपभोक्ता महासंघका केन्द्रीय सदस्य एवंम जिल्ला अध्यक्ष कुलमणि देवकोटाले बताए ।
शौचालय नभएको ठाउँमा शौचालय निर्माण गर्नुपर्ने, शौचालय भएको ठाउँमा प्रयोग गर्ने पानीको व्यवस्था गर्नुपर्ने, बालिकाहरुका लागि महिनावारी हुँदा प्रयोग गर्ने प्याडको व्यवस्था गर्नुपर्ने उनको भनाई छ ।
नेपाल शिक्षक युनियन सुर्खेतका अध्यक्ष धनसिंह खड्काले विद्यालयमा शौचालय निर्माण गर्दा आङ्गता मैत्री पूर्वाधार निर्माण गर्नुपर्ने बताए । ‘विद्यालयमा शौचालय सफा गर्ने छुट्टै कर्मचारी छैन् । कार्यालय सहयोगीले मात्रै सबै काम गर्न भ्याउँदैन, त्यसैले सरकारलेनै छुट्टै कर्मचारीको व्यवस्था गर्नुपर्छ’–अध्यक्ष खड्काको भनाई थियो ।
उपभोक्ता महासंघका जिल्ला अध्यक्ष देवकोटा तथ्यांकमा उल्लेख भएझैं सुर्खेतका विद्यालयहरुमा शौचालय र सरसफाईको अवस्था अत्यन्त नाजुक रहेको बताए । ‘विद्यालयमा स्वास्थ्य र सरसफाईको अवस्था राम्रो बनाउन सबै निकायबीच समन्वय हुनुपर्छ,’ उनको भनाई छ ।
जिल्ला शिक्षा कार्यालयका उपसचिव भक्तबहादुर खड्का भने शौचालय निर्माणको लागि सरकारी कोषबाट वर्षेनी ठूलो रकम गए पनि त्यसको उपयोगिता राम्रो नदेखिएको बताए । उनका अनुसार दुई वर्षयतामात्र जिशिकाबाट शौचालय निर्माणको लागि ६ करोड ४६ लाख रुपैयाँ निकासा विद्यालयमा गएको छ । यसबाट एक सय २७ वटा छात्रासुलभ र एक सय ९६ सामान्य शौचालय बनेका उनको भनाई छ । ‘शौचालय त बनेकै छन्, तर तिनको प्रयोग राम्रोसँग भएको छैन,’–उनले भने ।

अनुगमनपछि बरामद अखाद्य बस्तुको नष्ट

दिपक बुढा

सुर्खेत, २३ साउन ।
अनुगमन टोलीले निरिक्षण गर्दा जफत गरेका अखाद्य बस्तुहरु नस्ट गरिएको छ । विभिन्न तीन चरणमा निरिक्षण गर्दा जिल्लाका विभिन्न स्थानबाट जफत गरिएको करिब एक लाख मूल्य  बराबरका सामानहरु जलाएर नष्ट गरिएको हो । 
प्रमुख जिल्ला अधिकारी पुरुषोत्तम कँुवरको रोहोबरमा सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी अर्जुनकुमार शर्माले आगो लगाएर सामानहरुको नष्ट गरिएको हो । निरिक्षणका क्रममा अनुगमन टोलीले साउन २२ गते सोमबार राम जानकी सहकारी नेवारेबाट म्याद नाघेका ९ किलो चियापत्ती, ग्लुकोज २१ किलोग्राम र किरा परेको ९० किलोग्राम चामल बरामद गरेको थियो । सोमबारनै नम्रता पसल नेवारेबाट सोयाबोडि, जानकी खाद्य तथा किराना पसल नेवारेबाटै २१ प्याकेट म्याद नाघेका चकलेट, माछा ६ पाकेट, चाउचाउ एक पेटि नियन्त्रण गरेको थियो ।
त्यस्तै पंङ्गेनी किराना पसल कालिङचोकबाट अरहर दाल ३६ किलो ढुसि लागेको, केराउ गेडा आधा किलो किरा परेको, सुस्मिता कोल्ड सेन्टर कालिङ्चोकबाट म्याद नाघेको तीन पाकेट, आचार्य पसल धमलाचौकबाट एक पोका चाउमिन, ८ पोक दालमोट, एक पोका म्याद नाघेको खुर्सानी, राजु कोल्ड जनरल स्टोर्स धमलाचौकबाट म्याद नाघेका पाँच पाकेट माछा, तीन पोका बिस्कुट र १० किलोग्राम मोटरको दाल बरामद गरेको हो ।  
अनुगमन टोलीले असार १२ गते, साउन ८ गते र २२ गते निरिक्षणका क्रममा उक्त सामानहरु बरामद गरि जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा राखेको थियो । अनुगमन टोलीले असार १२ गते केशव जनरल स्टोर हटियालाईनबाट ३२ बोत्तल म्याद नाघेका स्क्वास, दैलेखी स्टोर्स हटियालाईनबाट म्याद नाघेका बिस्कुट १२ दर्जन, दालमोट १ सय १७ पोका, आम रसिला ३० पोका, बेसार १० पोका, चकलेट १० र बेसन ४ पोका बरामद गरेको थियो ।
असार १२ मै टोलीले निरक जनरल स्टोर्स उत्तरगंगाबाट बिस्कुट खुला ४ बोरा, बनस्पति घ्यू १३ पोका नियन्त्रण गरेको थियो । त्यस्तै साउन ८ गते दुर्गा खाद्य स्टोर्स गोदामलाईन, सन्तोष जनरलस्टोर्स हटियालाइन, शिवशक्ति जनरलस्टोर्स गोदामलाईनबाट म्याद नाघेका भुजा २६ पोका, एम.एस.जी २० पोका, आम मसा ३७ पोका, चकलेट १४, काजु २१ पोका, एम.एस.जी ९२ पोका, चकलेट पाँच, दालमोट एक पोका बरामद गरेको थियो ।
उक्त सामानहरुलाई नष्ट गर्दै सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी शर्माले पहिलोपटक निरिक्षण गर्दा सामानहरु बरामद गरी नष्ट गरिने र अर्काे पटक पनि त्यही पसलमा म्यान नाघेका वा अखाद्य बस्तु फेला परेमा कार्बाही गरिने बताएका छन् । त्यस्तै खाद्य निरिक्षक भेषबहादुर थापाले सामानहरु बरामद गर्दा पनि ब्यापारीहरुलाई केहीहद सम्मको सजाए भएको बताए । कार्यक्रममा प्रहरी निरिक्षक ऋषि ढुङ्गाना, राष्ट्रिय उपभोक्ता अधिकार मञ्चका अध्यक्ष आकाशतारा वयक तथा विभिन्न सञ्चार माध्यमका पत्रकारहरुको सहभागिता रहेको थियो ।

मजदुरहरु सामूहिक एमालेमा प्रवेश

दिपक बुढा

सुर्खेत, २४ साउन ।
वीरेन्द्रनगर—६ बजार क्षेत्रमा मजदुरी गरी जिविकोपार्जन गर्दै आईरहेका मजदुरहरुको एक समूह मंगलबार एक कार्यक्रमवीच नेकपा एमालेमा प्रवेश गरेको छ । स्वतन्त्र रुपमा स्थापना भएको स्वतन्त्र मजदुर संघमा आवद्ध मजदुरहरु एक कार्यक्रमवीच एमालेमा प्रवेश गरेका हुन् ।
नेकपा एमाले केन्द्रीय सदस्य एवंम् नेपाल उत्पीडित जातिय मुक्ति समाजका केन्द्रिय अध्यक्ष जितु गौतम (दर्जी) ले नेकपा एमाले नवप्रवेशि मजदुरहरुलाई अविर लगाई स्वागत गरेका थिए ।
आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै मुक्ति समाजका केन्द्रिय अध्यक्ष गौतमले एकीकृत नेकपा माओवादीका कारण नयाँ संविधान निर्माण हुन नसकेको बताए । उनले भने ‘अबको विकल्प भनेको संसद र स्थानीय निकायको निर्वाचन हो । संविधान सभा पुर्नस्थापना वा संविधान सभाको पुनः निर्वाचन हुनै सक्दैन ।’
संविधान सभामार्फत प्राप्त उपलब्धीहरुलाई रक्षा गर्दै संसदिय निर्वाचन मार्फत बन्ने संसदलेनै संविधान जारी गर्ने गरी संसदको निर्वाचन आवश्यक रहेको उनले बताए । जनताको बहुदलिय जनवाद मार्फत सम्पूर्ण पेसा, व्यवसायमा आवद्ध, मजदुर, किसान, सुकुम्बासीको भनाई हुने उनको दावि थियो ।
आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै मुक्ति समाजका केन्द्रिय महासचिव गणेश वि.क. ले एकीकृत नेकपा माओवादी नेतृत्वका सरकारले तत्काल राजीनामा दिए मात्रै देशले निकास पाउने बताए । उनले भने ‘देशमा संवैधानिक संकटको जड माओवादी हो । सडक आन्दोलन मार्फत यो सरकारको घुडा टेकाउनुपर्छ ।’
नेकपा एमालेले समेत सरकारको राजिनामा माग गर्दै विभिन्न भातृ संगठन मार्फत आन्दोलनलाई तिव्रता दिएको जानकारी दिए । पार्टी प्रवेश कार्यक्रममा बोल्दै स्वतन्त्र मजदुर संघ वीरेन्द्रनगरका अध्यक्ष मानबहादुर वि.क.ले विगतमा विभिन्न राजनीतिक दलहरुले झुक्काएपनि अब भने कसैबाट नझुक्किने बताए । उनले भने ‘पटक पटकको छलफल पछि संगठनमा आवद्ध सबै साथीहरु सामूहिक रुपमा नेकपा एमालेमा प्रवेश गर्ने निर्णयमा पुगेका छौं ।’
नेकपा एमालेको मजदुर संगठन जिफ्न्ट सुर्खेतका संयोजक डम्मर तिवारीको सभापतित्वमा सम्पन्न पार्टीमा नव प्रवेशिलाई स्वागत कार्यक्रममा एमाले प्रतिनिधी परिषद सदस्य वालाराम शर्मा, बालकृष्ण विसी, सुर्खेतका उपाध्यक्ष शिवप्रसाद उपाध्याय, पार्टी सचिव गगनसिंह सुनार, राजु गुईदेल सहितले आ—आफ्नो भनाई राखेका थिए । पार्टी प्रवेशीहरुलाई स्वागत कार्यक्रम नेकपा एमाले वीरेन्द्रनगर ६ को सक्रियतामा गरिएको हो ।

झाडापखाला रोक्न छ स्थानमा विशेष टोली

खेमराज वलीसुर्खेत, १३ साउन ।
जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय सुर्खेतले बर्षाको समयमा हुन सक्ने विभिन्न रोगहरुको निराकण तथा नियन्त्रणका लागि विशेष सतर्कता अपनाएको छ । बर्षायामको समय भएकोले यो समयमा हुनसक्ने सम्भावित झाडापखला लगायतका महामारीजन्य रोगहरुलाई समयमै नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले जिल्लाका विभिन्न छ स्थानमा कमिटी रिपिटरेस्पोन्स टिम (सिआरआरटी) निर्माण गरेको छ ।
ईलाका स्वास्थ्य चौकिको नेतृत्वमा स्वास्थ्य चौकी, उपस्वास्थ्य चौकी लगायतलाई समेटेर टिम बनाएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका अधिकृत गंगाप्रसाद घिमिरेले जानकारी दिएका छन् । जिल्लाका बजेडीचौर, मेहलकुना, दशरथपूर, सालकोट, अवलचिङ्ग, बाँसपानीमा यस्तो टिम बनाइएको हो । यो टिमले आफ्नो इलाकामा देखिएको झाडापखाला लगायतका विभिन्न रोगहरुको तत्काल औषधी उपचार गर्ने, र समस्या बढ्नासाथ जिल्लामा रहेको रिपिटरेस्पोन्स टिम (आरआरटी) लाई खबर गर्ने लगायतका काम गर्ने जिल्ला स्वास्थ्यले  बताएको छ ।
बर्षादको समयमा भेरी नदिको धमिलो पानी गर्ने उक्त क्षेत्रका गाउँहरु भ्mाडापाखालाका लागि बढी जोखिम्पूर्ण भएकाले भेरी नदिको आसपासका क्षेत्रलाई बढी जोमपूर्ण क्षेत्रका रुपमा राखिएको छ । बर्षादमा धमिलो पानी खाँदा झाडापखाला जस्ता सरुवा रोगहरु महामारीको रुपमा फैलिन सक्ने भएकाले सजग रहन स्थानीयबासीमा अनुरोध गरिएको छ ।
आरआरटि जिल्ला जनस्वास्थ्य प्रमुखको अध्यक्षतामा अस्पतालका विभिन्न डाक्टर, खोपसुपरबाईजर, सूचना शाखा, तथ्याङ्क शाखा लगायतका पदाधिकारीहरुको टोली रहेको छ । यी ईलाकाहरुमा जिल्ला स्वास्थ्यले पूर्व तयारीका साथै आवश्यक औषधीहरुको पनि उपलब्ध गराईसकेको छ । ईलाकाहरुमा औषधी प्रयाप्त मात्रामा रहेको जनस्वास्थ्य अधिकृत गंगाप्रसाद घिमिरेले बताए ।
अझै पनि बर्षादको समय भएकोले झाडापखला लगायतका रोगको प्रकोपबाट बच्न फोहोर पानीको प्रयोग नगरी आवश्यक सतर्कता अपनाउन जिल्ला स्वास्थ्यले निर्देशन दिएको छ । पानी परिरहेका असोज—कात्तिकसम्ममा झाडापखाला देखिन सक्ने जिल्ला स्वास्थ्यले बताएको छ ।
केही समय अघि जिल्लाको सालकोट गाविसमा प्रदूषित पानीका कारण झडापखालाका विरामीहरु देखापरेका थिए । साथै यो समयमा विभिन्न किटजन्य रोगहरुको पनि बढि सम्भावना हुने भएकोले यसबाट बच्न का लागि लामखुट्टेको टोकाईबाट बच्नुपर्ने जिल्ला स्वास्थ्यले अनुरोध गरेको छ । सुर्खेतमा कालाजार, हात्तिपाइले, जापानीज इन्सिफलाईटिस, मलेरिया रोगहरुको सम्भावना कम भए पनि पूर्व सतर्कता अपनाउनुपर्ने बताइएको छ ।
जिल्लामा ंडेंगुको भने केही बढी सम्भावना भएको बताइएको छ । डेंगु रोगको भाइरस भएको लामखुट्टेले दिउँसोमै टोक्ने भएकोले यस रोगको सम्भावना भएको बताइएको छ । सुर्खेतका वीरेन्द्रनगर नगरपालिका सहित लाटिकोईली, उत्तरगंगा, छिन्चु, मेहलकुना, मैनतडाको जहरे, साहारेको बोटेचौर, पश्चिमको कुनाथरी,  गाविसहरुमा डेंगुको सम्भावना भएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका बरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक मुकुन्दराज गौतमले जानकारी दिए । कुनै पनि रोग सानो नभएको भन्दै जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले विशेष सतर्कता अपनाउन सर्वसाधारणलाई सचेत हुन अनुरोध गरेको छ ।

न्याय माग्दै श्रीमानद्वारा श्रीमती बिरुद्ध उजुरी

दिपक बुढा

सुर्खेत ।
सुर्खेतका ८ जना पुरुषले श्रीमतिबाट पीडित भएको भन्दै मेलमिलाप केन्द्र र आवाज संस्थामा श्रीमतीबिरुद्ध उजुरी दर्ता गरेका छन् । श्रीमतीबाट पीडित भएको भन्दै उनीहरुले न्यायको लागि बीरेन्द्रनगर नगरपालिकामा रहेको मेलमिला केन्द्र र आवाज संस्थामा उजुरी दर्ता गरेको बताएका छन् ।
८ जना मध्ये ५ जनाले मेलमिलाप केन्द्र र ३ जनाले आवाज संस्थामा उजुरी दिएका हुन । उनीहरुले न्यायको लागि उजुरी दिएपनि अहिलेसम्म सम्बन्धित निकायहरुले कुनै सुनुवाई नगरेको गुनासो समेत गरेका छन् । उजुरी दर्ता गरेको एक वर्षबितिसक्दा पनि समस्या समाधान र उचित न्यायका लागि कानुनी प्रक्रिया समेत अघि नबढेको एक पीडितले बताए ।
उजुरी गर्नेहरुका श्रीमतीलाई बोलाएर परामर्श गरेको भए पनि समस्या समाधान हुन नसकेको आवाजकी परामर्शदाता निशा पौडेलले बताईन । यस्तै नगरपालिकामा रहेको मेलमिलाप केन्द्रका संयोजक पुष्पा नेपालीले पनि उजुरी दर्ता गरे पनि दुबै पक्ष समयमै उपस्थिति हुन नसकका कारण उजुरीमाथि छलफल हुन नसकेको बताए ।
सामाजिक प्रतिष्ठामा असर पर्न भन्दै श्रीमतीबाट पीडित पुरुषहरुको नाम भने सार्वजनिक गरिएको छैन । मेलमिलाप केन्द्रमा गत आर्थिक वर्षमा महिला हिंसाका ६५, जग्गा विवादका ३१ विवाह र जन्मदर्ता सम्बन्धी ४, जातीय विभेद, छोराछोरी पालन, लगायतका २ सय भन्दा बढी उजुरी परेका छन् ।
केन्द्रमा दर्ता भएकामध्ये १ सय ५१ वटा उजुरीहरु मिलाइएको छ भने ३४ वटाको कानुनी प्रक्रिया अघि बढन सकेको छैन । सुर्खेत उपत्यकामा आर्थिक रुपमा सम्पन्न र शिक्षित परिवारहरुबाट पनि थुप्रै हिंसाका उजुरीहरु पर्ने गरेका छन् ।